အနတ္တလက္ခဏသုတ် - ကိုယ်ကျင့်တရား၏ အနှစ်သာရ
စာရေးဆရာ: Buddha24
မိတ်ဆက်
ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အခြေခံသဘောတရားများအနက် အရေးကြီးဆုံးတစ်ခုမှာ "အနတ္တ" တည်းဟူသော "ကိုယ်ပိုင်မရှိခြင်း" သဘောတရား ဖြစ်သည်။ ဤအနတ္တသဘောတရားကို အထင်ရှားဆုံးနှင့် အကျယ်ဆုံး ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ်တော်မြတ်မှာ "အနတ္တလက္ခဏသုတ်" ပင် ဖြစ်သည်။ ဤသုတ်တော်မြတ်သည် ဘုရားရှင်လက်ထက်တော်အခါက ပဉ္စဝဂ်ငါးဦးတို့အား ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ လူသားတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် စိတ်တို့သည် အမှန်တကယ် ကိုယ်ပိုင်အဖြစ် မရှိ၊ အမြဲမပြောင်းလဲနိုင်သော သဘောမရှိ၊ ထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ်၍ မရနိုင်သော သဘောရှိကြောင်းကို ထင်ရှားစွာ ဖွင့်ဆိုပြသထားသည်။
ဤဆောင်းပါးသည် အနတ္တလက္ခဏသုတ်၏ နောက်ခံသမိုင်း၊ အနှစ်သာရ၊ သင်ကြားပို့ချသော တရားတော်များ၊ လူ့ဘဝတွင် အသုံးချနိုင်ပုံတို့ကို အသေးစိတ် ရှင်းလင်းတင်ပြမည် ဖြစ်သည်။
သုတ်တော်၏ နောက်ခံသမိုင်း
ဘုရားရှင်သည် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ရရှိပြီးနောက် ပထမဆုံးအကြိမ် တရားဦးကို "ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ်" အဖြစ် ပဉ္စဝဂ်ငါးဦးတို့အား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပြီးနောက်၊ မကြာမီ ကာလ၌ပင် ထပ်မံ၍ "အနတ္တလက္ခဏသုတ်" ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ ဤသုတ်တော်ကို သာဝတ္ထိပြည် အနီးရှိ သက်္ကနဂိုရ်ကျောင်းတော်တွင် ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဘုရားရှင်သည် သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်တော်မူပြီးနောက်၊ ပဉ္စဝဂ်ငါးဦးတို့သည် ဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို နာယူပြီး ရှင်အဘိညာဉ်ရရှိကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဘုရားရှင်သည် သမဏဗြာဟ្មဏတို့၏ အယူဝါဒများမှ ကွဲပြားခြားနားသော ကိုယ်ပိုင်အဖြစ် မရှိသောသဘောကို အလေးအနက်ထား၍ ပဉ္စဝဂ်ငါးဦးတို့၏ အသိတရားကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ဤအနတ္တလက္ခဏသုတ်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
သုတ်တော်၏ အနှစ်သာရ
အနတ္တလက္ခဏသုတ်၏ အနှစ်သာရမှာ ခန္ဓာငါးပါး (ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဉ်) တို့သည် အနတ္တသဘောရှိကြောင်းကို ထင်ရှားစွာ ဖွင့်ဆိုပြသခြင်း ဖြစ်သည်။ ခန္ဓာငါးပါးဟူသည်မှာ လူ့ဘဝတွင် ကျွန်ုပ်တို့ကိုယ်တိုင် အတွေ့အကြုံရှိသော အရာများ ဖြစ်သည်။
*
ရုပ် (Form/Matter): ကျွန်ုပ်တို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၊ အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အထိအတွေ့ စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ ဤရုပ်တရားသည် အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေပြီး၊ အကြောင်းတရားများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
*
ဝေဒနာ (Feeling/Sensation): ချမ်းသာ၊ ဆင်းရဲ၊ ကြားနေ စသော ခံစားမှုများ ဖြစ်သည်။ ဤခံစားမှုများသည်လည်း အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေပြီး၊ အကြောင်းတရားများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
*
သညာ (Perception/Recognition): အမှတ်အသား၊ အမှတ်အဆ၊ အသိအမှတ်ပြုမှုတို့ ဖြစ်သည်။ ဤသညာသည်လည်း အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေပြီး၊ အကြောင်းတရားများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
*
သင်္ခါရ (Mental Formations/Volitions): စေတနာ၊ ကြံစည်မှု၊ အကြံအစည်၊ ပြုလုပ်မှုများ ဖြစ်သည်။ ဤသင်္ခါရတို့သည်လည်း အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေပြီး၊ အကြောင်းတရားများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
*
ဝိညာဉ် (Consciousness/Awareness): အသိ၊ အမြင်၊ အကြား၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အထိအတွေ့၊ စိတ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤဝိညာဉ်သည်လည်း အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေပြီး၊ အကြောင်းတရားများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ဘုရားရှင်သည် ဤခန္ဓာငါးပါးလုံးကို "အနိစ္စ" (အမြဲမပြောင်းလဲနိုင်)၊ "ဒုက္ခ" (ဆင်းရဲ) နှင့် "အနတ္တ" (ကိုယ်ပိုင်မရှိ) ဟူသော သဘောသုံးပါးဖြင့် ဖွင့်ဆိုပြသတော်မူသည်။
သုတ်တော်မှ သင်ကြားပို့ချသော တရားတော်များ
အနတ္တလက္ခဏသုတ်တွင် အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါတရားတော်များကို သင်ကြားပို့ချထားသည်။
၁. ခန္ဓာငါးပါးသည် အနတ္တ
ဘုရားရှင်သည် ပဉ္စဝဂ်ငါးဦးအား အောက်ပါအတိုင်း ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
"ရဟန်းတို့၊ ရုပ်တရားသည် အနတ္တ ဖြစ်၏။ ဝေဒနာသည် အနတ္တ ဖြစ်၏။ သညာသည် အနတ္တ ဖြစ်၏။ သင်္ခါရသည် အနတ္တ ဖြစ်၏။ ဝိညာဉ်သည် အနတ္တ ဖြစ်၏။"
ဤပွင့်လင်းသော စကားတော်ဖြင့် ဘုရားရှင်သည် ခန္ဓာငါးပါးလုံးသည် အမှန်တကယ် ကိုယ်ပိုင်အဖြစ် မရှိကြောင်းကို အလေးအနက်ထား၍ မိန့်ကြားတော်မူသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ခန္ဓာငါးပါးကို "ငါ" ဟု စွဲလမ်းတတ်ကြသည်။ သို့သော်ဤခန္ဓာငါးပါးသည် အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ အလိုဆန္ဒအတိုင်း မဟုတ်ပေ။
၂. အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘော
ဘုရားရှင်သည် ခန္ဓာငါးပါးလုံးသည် အနိစ္စ (အမြဲမပြောင်းလဲနိုင်)၊ ဒုက္ခ (ဆင်းရဲ) နှင့် အနတ္တ (ကိုယ်ပိုင်မရှိ) ဟူသော သဘောသုံးပါးရှိကြောင်းကို ထပ်မံ၍ ဖွင့်ဆိုပြသတော်မူသည်။
*
အနိစ္စ: ခန္ဓာငါးပါးသည် အချိန်တိုင်း ပြောင်းလဲနေသည်။ ယနေ့ရှိသည် မနက်ဖြန် မရှိနိုင်၊ ယနေ့ငယ်သည် မနက်ဖြန် အိုမင်းနိုင်သည်။
*
ဒုက္ခ: ပြောင်းလဲနေသော သဘောရှိသောကြောင့် ခန္ဓာငါးပါးသည် ဒုက္ခဖြစ်၏။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ပြောင်းလဲမှုကို မနှစ်သက်သော်လည်း မလွဲမရှောင်သာ ခံစားရသည်။
*
အနတ္တ: အနိစ္စနှင့် ဒုက္ခသဘောရှိသောကြောင့် ခန္ဓာငါးပါးသည် အနတ္တ ဖြစ်၏။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤခန္ဓာငါးပါးကို "ငါ" ဟု ခေါ်ဆိုသော်လည်း၊ အမှန်တကယ်တွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ အလိုဆန္ဒအတိုင်း မဟုတ်ပေ။
၃. ခန္ဓာငါးပါးကို သိမြင်ခြင်း၏ အကျိုး
ဘုရားရှင်သည် ခန္ဓာငါးပါးကို ဤအနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောအတိုင်း သိမြင်သောသူသည် "ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီး၊ မဂ်၊ ဖိုလ်၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်သည်" ဟု ဟောကြားတော်မူသည်။
"ရဟန်းတို့၊ ထိုသို့ သိမြင်သောသူသည် ရုပ်တရားကို စွဲလမ်းခြင်း မရှိ၊ ဝေဒနာကို စွဲလမ်းခြင်း မရှိ၊ သညာကို စွဲလမ်းခြင်း မရှိ၊ သင်္ခါရကို စွဲလမ်းခြင်း မရှိ၊ ဝိညာဉ်ကို စွဲလမ်းခြင်း မရှိ။ စွဲလမ်းခြင်း မရှိသောကြောင့် မတုန်လှုပ်။ မတုန်လှုပ်သောကြောင့် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြု၏။ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုသောသူသည် 'ငါ့အား ဖြစ်ခြင်း ကုန်ပြီ၊ မဂ်တရားကို ကျင့်သုံးပြီး၊ ယခုအခါတွင် ဒုက္ခ မရှိတော့' ဟု သိ၏။"
၄. စွဲလမ်းခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခြင်း
အနတ္တလက္ခဏသုတ်၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ခန္ဓာငါးပါးအပေါ်ရှိ ကျွန်ုပ်တို့၏ စွဲလမ်းခြင်းကို ပယ်ဖျောက်ရန် ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် မိမိကိုယ်ကို "ငါ" ဟု မြင်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး ကိလေသာတို့သည် ကပ်ငြိနေမည် ဖြစ်သည်။ ခန္ဓာငါးပါးသည် အနတ္တဖြစ်ကြောင်းကို စိတ်ရှည်လက်ရှည် နားလည်သဘောပေါက်လာသောအခါ၊ ဤခန္ဓာငါးပါးအပေါ်ရှိ စွဲလမ်းခြင်းသည် လျော့ပါးလာမည် ဖြစ်သည်။
၅. မဂ်၊ ဖိုလ်၊ နိဗ္ဗာန်
အနတ္တသဘောကို ကောင်းစွာ သိမြင်ပြီး၊ ခန္ဓာငါးပါးအပေါ်ရှိ စွဲလမ်းခြင်းကို ပယ်ဖျောက်နိုင်လျှင်၊ ထိုသူသည် မဂ်၊ ဖိုလ်၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ နိဗ္ဗာန်သည် ဒုက္ခအားလုံး ကင်းစင်ရာ ဖြစ်သည်။
လူ့ဘဝတွင် အသုံးချနိုင်ပုံ
အနတ္တလက္ခဏသုတ်၏ သင်ကြားပို့ချချက်များသည် လူ့ဘဝတွင် အလွန်အရေးကြီးပြီး အသုံးဝင်ပါသည်။
*
စွဲလမ်းခြင်းကို လျော့ပါးစေခြင်း: ကျွန်ုပ်တို့သည် မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၊ အဆင်း၊ ဂုဏ်၊ ဥစ္စာ စသည်တို့ကို "ငါ" ဟု စွဲလမ်းတတ်ကြသည်။ ဤအနတ္တသဘောကို နားလည်သဘောပေါက်လာသောအခါ၊ ဤစွဲလမ်းခြင်းသည် လျော့ပါးလာပြီး၊ ဆုံးရှုံးမှုများအတွက် စိတ်မဆင်းရဲတော့။
*
ဒုက္ခကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေခြင်း: ကျွန်ုပ်တို့၏ ဘဝတွင် ကြုံတွေ့ရသော အခက်အခဲများ၊ နာကျင်မှုများ၊ ဆုံးရှုံးမှုများသည် အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောတရားများ၏ အကျိုးဆက်များ ဖြစ်သည်။ ဤသဘောတရားကို နားလည်လျှင်၊ ဒုက္ခများကို ပိုမိုကောင်းစွာ ခံနိုင်ရည်ရှိလာမည် ဖြစ်သည်။
*
အတ္တဝါဒကို ပယ်ဖျောက်ခြင်း: "ငါ" ဟူသော အတ္တစိတ်ကို ပယ်ဖျောက်ရန် အနတ္တသဘောကို နားလည်ခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးသည်။ အတ္တစိတ်ကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းဖြင့် မာန၊ မာန၊ မာနထောင်လွှားမှု စသော အဆိုးမြင်စိတ်များ လျော့ပါးလာမည် ဖြစ်သည်။
*
မေတ္တာ၊ ကရုဏာကို ပွားများစေခြင်း: အခြားသူများတွင်လည်း "ငါ" ဟူသော ကိုယ်ပိုင်အဖြစ် မရှိကြောင်းကို သဘောပေါက်လာသောအခါ၊ သူတစ်ပါးကို မေတ္တာ၊ ကရုဏာထားတတ်လာမည် ဖြစ်သည်။
*
ငြိမ်းချမ်းစွာနေထိုင်ခြင်း: အနတ္တသဘောကို နားလည်သဘောပေါက်လာသောအခါ၊ အပြင်လောက၏ အပြောင်းအလဲများကြောင့် စိတ်မဆင်းရဲတော့ဘဲ ငြိမ်းချမ်းစွာ နေထိုင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
*
အမှန်တရားကို မြင်ခြင်း: အနတ္တလက္ခဏသုတ်သည် ဘဝ၏ အမှန်တရားကို သိမြင်စေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ခန္ဓာငါးပါးကို "ငါ" ဟု မစွဲလမ်းဘဲ၊ သဘာဝအတိုင်း မြင်လာသောအခါ ဘဝကို ပိုမိုခိုင်မာစွာ ရင်ဆိုင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
ဥပမာ:
*
ကျန်းမာရေး: ကျွန်ုပ်တို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောရှိသည်။ ယနေ့ ကျန်းမာသော်လည်း မနက်ဖြန် ဖျားနာနိုင်သည်ကို လက်ခံနိုင်ရမည်။ ကိုယ်ခန္ဓာကို "ငါ" ဟု စွဲလမ်းလွန်းလျှင်၊ ကိုယ်ခန္ဓာ မကျန်းမာသောအခါ အလွန်စိတ်ဆင်းရဲရသည်။ အနတ္တသဘောကို နားလည်လျှင်၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အပြောင်းအလဲများကို လက်ခံပြီး၊ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ထားနိုင်သည်။
*
အလုပ်အကိုင်: ကျွန်ုပ်တို့၏ အလုပ်အကိုင်၊ အောင်မြင်မှုများသည်လည်း အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောရှိသည်။ ယနေ့အောင်မြင်သော်လည်း မနက်ဖြန် ကျရှုံးနိုင်သည်ကို လက်ခံနိုင်ရမည်။ အလုပ်အကိုင် အောင်မြင်မှုများအတွက် "ငါ" ဟု စွဲလမ်းလွန်းလျှင်၊ ကျရှုံးသောအခါ အလွန်စိတ်ဓာတ်ကျရသည်။ အနတ္တသဘောကို နားလည်လျှင်၊ အောင်မြင်မှုများအတွက် မာနမထောင်လွှားဘဲ၊ ကျရှုံးမှုများအတွက် မကြေမနပ် မဖြစ်တော့။
*
လူမှုဆက်ဆံရေး: လူမှုဆက်ဆံရေးတွင်လည်း အနတ္တသဘောကို နားလည်ရန် အရေးကြီးသည်။ ချစ်ခင်သူများ၏ အပြုအမူများသည်လည်း ကျွန်ုပ်တို့၏ အလိုဆန္ဒအတိုင်း မဟုတ်ပေ။ သူတို့၏ အပြောင်းအလဲများကို လက်ခံနိုင်သောအခါ၊ ဆက်ဆံရေးများ ပိုမိုကောင်းမွန်လာမည် ဖြစ်သည်။
နိဂုံး
အနတ္တလက္ခဏသုတ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အနှစ်သာရကို ပုံဖော်ပေးသော အလွန်အရေးကြီးသည့် သုတ်တော်မြတ် ဖြစ်သည်။ ဤသုတ်တော်မြတ်၏ သင်ကြားပို့ချချက်များကို ကောင်းစွာ နားလည်သဘောပေါက်ပြီး၊ မိမိဘဝတွင် အကျင့်ပါအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ဒုက္ခများမှ ကင်းလွတ်၍ နိဗ္ဗာန်၏ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ အနတ္တသဘောကို နားလည်ခြင်းသည် ဘဝကို ပိုမိုမှန်ကန်စွာ မြင်တွေ့စေပြီး၊ စိတ်၏ တည်ငြိမ်မှုနှင့် ပြည့်စုံမှုဆီသို့ ဦးတည်စေသည်။